Od pierwszej maty do olimpijskiego złota
Historia judo w GKS Czarni Bytom zaczęła się w 1966 roku. Z małej grupy trenującej w skromnych warunkach powstał jeden z najważniejszych klubów judo w Polsce.
To historia ludzi, którzy budowali klub od podstaw: trenerów, zawodników, działaczy i kolejnych pokoleń dzieci wchodzących na matę przy ul. Łużyckiej.
Narodziny judo w Bytomiu
Powstanie judo w Bytomiu było dziełem pasji i zbiegu okoliczności. Do miasta sprowadził się Józef Wiśniewski — człowiek, który podjął się tworzenia dyscypliny praktycznie nieznanej wtedy w Bytomiu.
Propozycję utworzenia sekcji judo złożył mu w 1965 roku Jerzy Duryński, ówczesny prezes TKKF „Orzeł” przy KWK „Dymitrów”. Na początku brakowało niemal wszystkiego: sali, maty, kimon, pieniędzy i gotowej grupy zawodników.
Józef Wiśniewski rozpoczął jednak pracę. Korzystając z sali gimnastycznej, wypożyczonych materacy i zastępczych strojów, przeprowadził nabór. Pierwsze zajęcia ruszyły 10 stycznia 1966 roku.
Najważniejsze momenty
Pierwsze treningi
10 stycznia 1966 roku rozpoczęły się pierwsze zajęcia judo w Bytomiu. Wśród pierwszych adeptów byli między innymi Zenon Mościński i Ryszard Hara. To był początek budowy środowiska, które w kolejnych latach stworzyło mocny system szkolenia.
Judo w GKS Czarni Bytom
Po pierwszych latach działalności w TKKF „Orzeł” przy KWK „Dymitrów”, od 1 stycznia 1969 roku judo stało się sekcją GKS Czarni Bytom. Stałym miejscem treningów został obiekt przy ul. Łużyckiej.
Pierwszy drużynowy sukces
Pierwszym dużym sukcesem drużynowym było zdobycie III miejsca w Pucharze Polski. W tym czasie rozwijała się praca z młodzieżą, a klub systematycznie poprawiał warunki treningowe.
Awans do I ligi
W drugiej połowie lat 70. zespół Czarnych Bytom awansował do I ligi. To był ważny etap sportowego rozwoju i wejście klubu do krajowej czołówki judo.
Pierwszy olimpijczyk Czarnych
Marian Donat został pierwszym olimpijczykiem Czarnych Bytom, startując na Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie. Był jednym z zawodników, którzy otwierali klubowi drogę do międzynarodowej rywalizacji.
Era Waldemara Legienia
To najwspanialsze lata sukcesów Czarnych Bytom. Waldemar Legień zdobył dwa złote medale olimpijskie — w Seulu 1988 i Barcelonie 1992. Klub należał wtedy do ścisłej czołówki polskiego judo, zdobywał medale Mistrzostw Polski i występował w Klubowym Pucharze Europy.
Seul 1988 — złoto olimpijskie
Waldemar Legień zdobył złoty medal Igrzysk Olimpijskich w Seulu. To jeden z największych momentów w historii GKS Czarni Bytom i całego polskiego judo.
Barcelona 1992 — drugie złoto olimpijskie
Waldemar Legień ponownie został mistrzem olimpijskim — tym razem w Barcelonie. W tym samym roku odbyło się uroczyste otwarcie nowej hali judo oraz symboliczne pożegnanie Waldemara Legienia i trenera Józefa Wiśniewskiego.
Nowe pokolenie Czarnych
Po zakończeniu wielkiej ery Waldemara Legienia klub wszedł w kolejny etap. Następne pokolenie zawodników, m.in. Przemysław Matyjaszek, Robert Krawczyk, Eugeniusz Misztal, Piotr Golus i Janusz Wojnarowicz, kontynuowało sukcesy Czarnych Bytom na matach krajowych i międzynarodowych.
Sydney 2000 — Robert Krawczyk na igrzyskach
Robert Krawczyk wystartował na Igrzyskach Olimpijskich w Sydney w kategorii do 81 kg. Był to początek olimpijskiej drogi zawodnika Czarnych Bytom, który w kolejnych latach należał do najważniejszych postaci polskiego judo.
Medal Mistrzostw Świata Roberta Krawczyka
Robert Krawczyk zdobył brązowy medal Mistrzostw Świata w Osace. To jeden z najważniejszych indywidualnych sukcesów zawodnika Czarnych Bytom po złotej erze Waldemara Legienia.
Ateny 2004 — Czarni znów blisko medalu
Na Igrzyskach Olimpijskich w Atenach wystartowali Robert Krawczyk i Przemysław Matyjaszek. Robert Krawczyk zajął 5. miejsce w kategorii do 81 kg, walcząc o brązowy medal. Był to jeden z najmocniejszych wyników olimpijskich Czarnych po sukcesach Waldemara Legienia.
Robert Krawczyk mistrzem Europy
Robert Krawczyk potwierdził swoją pozycję w europejskiej czołówce, zdobywając tytuł mistrza Europy. Był to kolejny mocny sukces zawodnika związanego z GKS Czarni Bytom.
Pekin 2008 — trzech zawodników Czarnych na igrzyskach
Igrzyska Olimpijskie w Pekinie były kolejnym bardzo ważnym momentem w historii klubu. Na olimpijskiej macie walczyli zawodnicy Czarnych Bytom: Robert Krawczyk, Przemysław Matyjaszek i Janusz Wojnarowicz. Przemysław Matyjaszek zajął 5. miejsce, a Robert Krawczyk został sklasyfikowany na 7. miejscu.
Londyn 2012 — Paweł Zagrodnik blisko medalu
W Londynie GKS Czarni Bytom ponownie mieli swoich reprezentantów na igrzyskach. Paweł Zagrodnik zajął 5. miejsce w kategorii do 66 kg, po walce o brązowy medal. W reprezentacji Polski był również Janusz Wojnarowicz w kategorii +100 kg.
Rio 2016 — Arleta Podolak na igrzyskach olimpijskich
Arleta Podolak wystartowała na Igrzyskach Olimpijskich w Rio de Janeiro w kategorii do 57 kg.
Mistrzostwo Europy i kolejne igrzyska
Beata Pacut-Kłoczko została mistrzynią Europy w Lizbonie i wystartowała na Igrzyskach Olimpijskich Tokio 2020. Wiktoria Ślązok i Daniela Badura zdobyły brązowe medale Mistrzostw Europy Kadetów w Rydze.
Medal Mistrzostw Świata Beaty Pacut-Kłoczko
Beata Pacut-Kłoczko zdobyła brązowy medal Mistrzostw Świata Seniorów w Taszkencie. Julia Bulanda wywalczyła brązowy medal Europejskiego Festiwalu Młodzieży w Bańskiej Bystrzycy.
Dwa juniorskie medale Martyny Glubiak
Martyna Glubiak zdobyła brązowy medal Mistrzostw Europy Juniorów w Hadze oraz brązowy medal Mistrzostw Świata Juniorów w Odivelas.
Paryż 2024 — Beata Pacut-Kłoczko na igrzyskach
Beata Pacut-Kłoczko po raz drugi wystartowała na igrzyskach olimpijskich, reprezentując klub i Polskę w Paryżu.
Największe sukcesy i olimpijczycy
Historia Czarnych Bytom to nie tylko początki judo w mieście, ale także lata największych sukcesów polskiego judo. Klub wychował i prowadził zawodników, którzy zdobywali medale Mistrzostw Polski, startowali w Mistrzostwach Europy, Mistrzostwach Świata i Igrzyskach Olimpijskich.
Waldemar Legień
Największa postać w historii klubu. Dwukrotny mistrz olimpijski — Seul 1988 i Barcelona 1992. Trzykrotny brązowy medalista Mistrzostw Świata Seniorów, mistrz Europy z 1990 roku, wicemistrz Europy z 1985 roku i brązowy medalista Mistrzostw Europy z 1986 roku.
Marian Donat
Pierwszy olimpijczyk Czarnych Bytom. Startował na Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie i był jednym z zawodników, którzy wprowadzali klub na poziom międzynarodowej rywalizacji.
Robert Krawczyk
Trzykrotny olimpijczyk: Sydney 2000, Ateny 2004 i Pekin 2008. W Atenach zajął 5. miejsce, a w Pekinie 7. miejsce. Brązowy medalista Mistrzostw Świata z 2003 roku, mistrz Europy z 2007 roku oraz czterokrotny brązowy medalista Mistrzostw Europy — trzy razy indywidualnie i raz drużynowo.
Przemysław Matyjaszek
Olimpijczyk z Aten 2004 i Pekinu 2008. W Pekinie zajął 5. miejsce, ocierając się o medal olimpijski. Wicemistrz świata juniorów z 1996 roku, wicemistrz Europy seniorów z 2008 roku oraz brązowy medalista Mistrzostw Europy Seniorów z 2007 roku.
Janusz Wojnarowicz
Olimpijczyk z Pekinu 2008 i Londynu 2012. Reprezentant Polski w kategorii ciężkiej, sześciokrotny medalista Mistrzostw Europy Seniorów — dwukrotnie srebrny i czterokrotnie brązowy — oraz brązowy medalista Drużynowych Mistrzostw Europy z 2012 roku.
Paweł Zagrodnik
Olimpijczyk z Londynu 2012 i 5. zawodnik igrzysk olimpijskich w kategorii do 66 kg. Wicemistrz Europy U23 z 2009 roku, brązowy medalista Mistrzostw Europy U23 z 2007 roku, Mistrzostw Europy Juniorów z 2006 roku i Drużynowych Mistrzostw Europy Seniorów z 2012 roku.
Arleta Podolak
Olimpijka z Rio 2016 w kategorii do 57 kg, brązowa medalistka Mistrzostw Europy U23 z 2015 roku oraz reprezentantka Polski na mistrzostwach Europy i świata seniorów w latach 2014–2016.
Beata Pacut-Kłoczko
Dwukrotna olimpijka — Tokio 2020 i Paryż 2024. Brązowa medalistka Mistrzostw Świata Seniorów z 2022 roku, mistrzyni Europy Seniorów z 2021 roku oraz medalistka mistrzostw świata juniorów, Europy juniorów, Europy U23 i EYOF.
Kobiece judo w Czarnych
Ważną częścią historii klubu stało się również kobiece judo. Sukcesy odnosiły m.in. Anna Socha, Ewa Konieczny oraz siostry Magdalena, Paulina i Weronika Rainczuk, budując silną pozycję Czarnych Bytom także w rywalizacji kobiet.
Ciągłość olimpijska
Moskwa, Seul, Barcelona, Sydney, Ateny, Pekin, Londyn, Rio, Tokio i Paryż — kolejne starty olimpijskie pokazują, że Czarni Bytom nie są klubem jednego mistrza, ale środowiskiem, które przez dekady było obecne na najwyższym poziomie sportu.
Kolejne pokolenia reprezentantów
Po złotej erze Waldemara Legienia klub nadal szkolił zawodników na poziomie krajowym i międzynarodowym. Przemysław Matyjaszek, Robert Krawczyk, Eugeniusz Misztal, Piotr Golus, Janusz Wojnarowicz, Paweł Zagrodnik i Beata Pacut-Kłoczko pokazali ciągłość sportowego systemu Czarnych Bytom.
Od Mariana Donata, przez Waldemara Legienia, po kolejne pokolenia olimpijczyków — Czarni Bytom przez dekady budowali pozycję jednego z najważniejszych klubów judo w Polsce.
Pierwsi zawodnicy
Wśród pierwszych zawodników byli między innymi Zenon Mościński, Ryszard Hara, Jan Kisiel, Michał Zrobczyński, Zdzisław Picz, Piotr Skwara, Wiktor Śliwiński, Jan Tworogal, Witold Kulesza, Marian Podgórski i Ryszard Strzelczyk.
To z tej grupy powstał pierwszy zespół, który zaczął odnosić sukcesy i budować markę bytomskiego judo.
Pierwsi trenerzy
Pierwszym trenerem był Józef Wiśniewski, który w latach 1966–1992 pełnił funkcję trenera pierwszej drużyny i trenera koordynatora.
W szkoleniu pomagali między innymi Klaus Geldner, Ryszard Hara, Jerzy Wrazidło, Eugeniusz Krupa, Jan Tworogal, Wiktor Śliwiński, Zdzisław Picz, Witold Kulesza, Piotr Skwara i Zenon Mościński.
To właśnie praca pierwszych trenerów i wychowanków klubu stworzyła system, z którego później wyrastali mistrzowie Polski, reprezentanci kraju, medaliści Europy i świata oraz olimpijczycy.
Pierwsze obozy i zawody
Historia Czarnych Bytom to historia ludzi, którzy zaczynali w skromnych warunkach, a stworzyli klub znany w Polsce, Europie i na świecie.
Pamięć o Józefie Wiśniewskim
Józef Wiśniewski był twórcą bytomskiego judo, pierwszym trenerem, organizatorem i jedną z kluczowych postaci w historii GKS Czarni Bytom.
Jego nazwisko nosi Memoriał Józefa Wiśniewskiego — wydarzenie, które przypomina o korzeniach klubu i o człowieku, który zbudował fundamenty bytomskiego judo.
Historia, która trwa na macie
Dzisiejszy GKS Czarni Bytom to nie tylko tradycja i medale sprzed lat. To codzienny trening dzieci, młodzieży, seniorów i mastersów, organizacja zawodów, campów oraz rozwój kolejnych pokoleń zawodników.
Najlepsi z najlepszych — GKS Czarni Bytom
Medale, miejsca 5–7 oraz udziały zawodników klubu w igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata, mistrzostwach Europy i EYOF. Każdy wpis zawiera nazwę oraz datę zawodów.
TOP 10 — najwięcej medali mistrzowskich
Ranking według łącznej liczby medali w całym zestawieniu.
| Zawodnik | Impreza | Kategoria wiekowa | Miejsce |
|---|
Zestawienie opracowano na podstawie archiwum klubu oraz baz IJF i JudoInside. Datę pokazano pod nazwą imprezy. Dla miejsc medalowych i 5–7 podano dzień startu zawodnika, a przy samym udziale datę rozpoczęcia lub zakres całych zawodów — zależnie od danych źródłowych.